"Ik pleit voor een deliberatieve democratie: beleidsvoering in overleg met alle betrokkenen. Met minder particratie, en meer relevante expertise."
Manu Antwerpen
#visie

Manu Claeys (trekker Toekomstverbond voor duurzame mobiliteit rond Antwerpen) wil naar een nieuwe vorm van democratie

Beschrijf in één zin waarover je idee gaat

We moeten komen tot een deliberatieve democratie: beleidsvoering in overleg met alle betrokkenen. Met minder particratie, en meer relevante expertise.

Wie ben je en waar wil je naartoe met jouw idee?

Klassieke besluitvorming is er vaak op gericht om pluimen op de eigen hoed te steken en de politieke concurrentie onderuit te halen. Zo ontstaan spanningen, en na verloop van tijd verwateren de doelstellingen omdat men andere opportuniteiten ruikt.

In de plaats daarvan zou er veel beter een eenheid van commando zijn. Daarmee bedoel ik niet één partij die de lakens uitdeelt, maar een onderlinge loyaliteit tussen al wie bij het overleg betrokken is. De communicatie verloopt strikt. Er zijn duidelijke doelstellingen die niet worden losgelaten. Ook niet onder druk van buikgevoel of zenuwen die spelen. Die eenheid van commando combineer je met evidence-based inzicht en bottom-up inspraak. De inbreng van de wetenschap wordt gehonoreerd, maar ook de terreinkennis van burgers. Het vergt een pragmatisch leiderschap, dat niet meer van elke besluitvorming een ideologische strijd maakt. Aanstellers als Trump, Bolsonaro of Johnson vielen tijdens de coronacrisis één voor één door de mand. Zij die talent hebben voor expertisegedreven beleidsvoering met bottom-up inspraak kwamen plots op de voorgrond. Dat is een belangrijke wake-upcall, die we ook naar andere crisissen kunnen vertalen.

"Ik pleit voor een deliberatieve democratie: beleidsvoering in overleg met alle betrokkenen. Met minder particratie, en meer relevante expertise."
Waarom heb je beslist om die richting uit te gaan? Welke stappen heb je reeds gezet?

De coronacrisis heeft ons keihard tegen de muur gekwakt, maar ook de klimaatcrisis was met twee opeenvolgende hittegolven zeer aanwezig. Daarnaast is er een identiteitsconflict aan de gang, dat in grote mate generationeel is. Die crisissen hebben veel gemeen en vergen ook een gelijkaardige bestuurlijke benadering. Het zijn voorbodes van een nieuwe context waaraan we moeten wennen.

Van 2005 tot 2015 was ik met de burgerbeweging stRaten-generaal in een heftige discussie verwikkeld over de Antwerpse Oosterweelverbinding. Ik was toen al bezig met participatiemodellen en vernieuwing van de democratie. Wij waren voor het sluiten van de ring, maar niet op de manier die het beleid ons opdrong. In 2015 stelden we vast dat we nog jaren in dat conflict konden vastzitten. Wij hebben toen gekozen voor een intendant: een overlegproces dat we de ‘gouden driehoek’ noemen. Ambtenaren, experten en burgers vormden samen een Toekomstverbond en bleken in staat om veerkrachtige oplossingen uit te denken. De rangen sloten zich. En waarom? Omdat wij hebben erkend dat mobiliteit een wicked problem is. Je duwt op één knop voor een oplossing, en er komen tien andere problemen in de plaats. Ook corona is zo’n wicked problem, net als klimaat. Met klassieke besluitvorming kom je er niet.”

Wat zijn de concrete doelstellingen van jouw idee en hoe plan je die aan te pakken?

Het is een kwestie van tijd voor er een tegen­beweging op gang komt die komaf maakt met klassieke besluitvorming, maar ook met traditioneel ondernemerschap. Overheidsingrijpen zal minder taboe worden. De mensen zullen dat ook als fair ervaren. Ondernemers zullen veel meer vertrekken vanuit een voorzichtigheidsprincipe. Dat zie je nu al in de autosector. Ik maak me sterk dat de overheid in toenemende mate een sturende rol gaat spelen. Zeker wanneer het gaat om klimaat en gezondheid.

Wanneer is jouw idee geslaagd?

De jongerenprotesten rond klimaat en identiteit zijn een teken aan de wand dat verandering op til is. De jongeren pikken het niet langer dat zij met de vinger worden gewezen. Zij laten hun ongenoegen blijken en willen structurele veranderingen zien. Het hernieuwde debat rond Black Lives Matter is nog maar tien weken aan de gang, maar in Amerika is de cultuurshift nu al een feit. Steeds meer Amerikanen erkennen dat zwarten vaker het slachtoffer zijn van discriminatie. We mogen niet onderschatten hoeveel jongeren de oudere generaties verwijten dat zij te veel teren op hun verworven rechten.

Er is een generationele kloof, en de jongeren staan wat mij betreft aan de goede kant. Ze schudden de boel wakker en eisen spreekrecht. Ze zullen in toenemende mate neerkijken op ons, tenzij we die verontwaardiging kunnen koppelen aan nieuwe manieren van besluitvorming. Je hebt mensen rond de tafel nodig, ook activisten die blijven keet schoppen en de democratie alert houden. Als we daarvoor openstaan, kunnen we samen gigantische stappen vooruit zetten.

____________________________________________________________________________________________________

Heb jij ook een concreet plan of sterke visie om onze maatschappij op een duurzame, gezonde of digitale manier te laten groeien? Deel jouw idee en kom in contact met potentiële partners die je hierbij kunnen ondersteunen.