"Digitale inclusie is een complex en omvangrijk probleem dat we holistisch moeten aanpakken."
SMIT & Telenet
#digitaal

In gesprek met Telenet & SMIT over digitale inclusie in Vlaanderen

Beschrijf in één zin waarover je idee gaat

De aanpak van een zeer complexe problematiek, namelijk digitale inclusie (e-inclusie).

Ilse Mariën, SMIT: “Tijdens de coronacrisis is de maatschappelijke digitale norm enorm toegenomen. We zijn digital by default, in alle domeinen. En daardoor zijn we ook met de neus op de feiten gedrukt, namelijk dat het burgers nog zeer vaak aan de nodige digitale vaardigheden of toegankelijkheid ontbreekt om met die maatschappelijke digitale norm om te gaan. De verantwoordelijkheid daarvoor wordt vaak bij het individu gelegd, terwijl er ook aan de aanbodzijde veel verbeterd kan worden.”

Ineke Rampart, Telenet: “Wij bekijken digitale inclusie op een holistische, geïntegreerde manier. Als telecomaanbieder zijn wij deel van de infrastructuuroplossing. Maar een connectie en een toestel zijn geen garantie voor volledig actief kunnen zijn in de digitale maatschappij. Er is zowel een technisch als een menselijk luik.”

Wat betekent gezonde groei voor jou en wat mogen we daarbij niet uit het oog verliezen?

Ilse: “Als je vandaag de dag in onze samenleving niet over een internetverbinding beschikt, zijn eigenlijk je basisrechten niet meer gegarandeerd. Het digitale zit in alles verweven, en dat op een dermate doordrongen manier dat je in feite aan de zijlijn van de maatschappij komt te staan indien je niet mee bent op digitaal vlak. Denk maar aan het onderwijs (kinderen zaten thuis zonder internetverbinding), het recht op wonen, werk zoeken of sociale contacten. Wanneer we dus niet inzetten op digitale inclusie ontneem je mensen het recht op een normale deelname in een maatschappij als Vlaanderen. Dit probleem zagen we al voor de coronacrisis, maar het belang is veel groter geworden de afgelopen maanden.”

Ineke: “Het pre-coronatijdperk komt ook niet meer terug. De digitale transformatie gaat zich op vele vlakken verder zetten, waarmee de kloof ook alleen maar groter wordt. We hebben nu het momentum om daarop in te zetten. Het is een werk van lange adem, maar we moeten keuzes beginnen te maken, zowel op beleidsniveau alsook in het bedrijfsleven. Dat is cruciaal om welvaart en groei te garanderen op lange termijn.”

Wie ben je en waar wil je naartoe met jouw idee?

Ilse Mariën is post-doc onderzoeker bij SMIT (onderzoeksgroep van VUB en imec) en werkt op digitale uitsluiting (van beleidsniveau tot praktijk). Daarnaast is zij deeltijds werkzaam als raadgever Digitale Inclusie in het kabinet Somers, waar zij het actieplan ‘Iedereen Digitaal’ trekt.

Ineke Rampart draagt zorg voor de maatschappelijke verantwoordelijkheid van Telenet. De telecomaanbieder zet zich al enige tijd in voor digitale inclusie en steunt structureel enkele projecten daarin. Tot dit voorjaar lag de focus daarbij voornamelijk op digitale vaardigheden, maar de coronacrisis bracht ook de uitdagingen rond basisconnectiviteit aan het licht.

Ilse: “Eind augustus zijn de cijfers van de barometer digitale inclusie gepresenteerd, en die geven een duidelijk probleem aan. Enkele kengetallen: 22% van de alleenstaanden heeft geen internetverbinding. 75% van de laagopgeleiden beschikt niet over de nodige digitale basisvaardigheden. Iets meer dan 20% heeft zelfs geen enkele digitale vaardigheid. Hieruit blijkt dat enkel toegang tot internetinfrastructuur niet voldoende is om e-inclusie te realiseren. Het draait ook niet om iedereen zoveel mogelijk online krijgen of zoveel mogelijk apps te laten gebruiken.” Ineke: “Digitale inclusie gebeurt op maat van de persoon: wat past er bij diens behoeften? Hoe kan iemand versterkt worden en een meerwaarde krijgen uit digitale toepassingen?”

Ilse: “Het budget dat is vrijgemaakt bij minister Somers voor e-inclusie toont aan dat er nu prioriteit gegeven gaat worden aan iets dat al veel langer op de agenda stond. Er is ruimte voor initiatief, en dat moeten we aangrijpen. De grootste uitdaging is echter dat het veld nog relatief onbekend is. Er is wel kennis, maar we moeten volop gaan inzetten op kennisdeling, zodat alle spelers (lokale besturen, maar ook bedrijven) de nodige informatie krijgen en ermee aan de slag kunnen gaan. En die spelers vragen er ook naar. Initiatieven zoals die van Telenet zijn dan ook zeer welkom. Daarbij moeten we zorgen dat het geld dat nu vrij gemaakt wordt voor deze problematiek op de juiste manier wordt geïnvesteerd en voor een positieve impact kunnen zorgen.”

"Digitale inclusie is een complex en omvangrijk probleem dat we holistisch moeten aanpakken."
Waarom heb je beslist om die richting uit te gaan? Welke stappen heb je reeds gezet?

Ineke: “Tijdens de lockdown werd duidelijk dat niet alle leerlingen over een laptop of zelfs maar een internetaansluiting beschikken. Telenet heeft dan snel besloten om gezinnen met kinderen en studerende jongeren toegang te geven tot het publieke WiFree-signaal, via vouchers die werden verspreid door scholen, jeugd- en sociale organisaties.”

“Daaruit hebben we twee belangrijke learnings getrokken: enerzijds zijn van de 36.000 vouchers die werden verspreid ‘slechts’ 6000 geactiveerd, (wat aangeeft dat inzetten op infrastructuur niet voldoende is), anderzijds zijn er wel 36.000 gezinnen met nood aan een aansluiting. Daarom hebben we besloten het vouchersysteem in elk geval nog te laten doorlopen tot juni 2021. Daarnaast werken we aan een structurele oplossing voor aansluiting op ons mobiel netwerk (basisinternet voor €5/maand), bedoeld voor mensen die geen of zeer beperkt toegang tot connectiviteit hebben.”

Wat zijn de concrete doelstellingen van jouw idee en hoe plan je die aan te pakken?

Ineke: “Om de initiatieven voor de infrastructuur goed uit te rollen, is het van groot belang dat we inzetten op partnerships met middenveldorganisaties, digitale inclusie-organisaties en sociale organisaties (o.a. OCMW) om die gezinnen te gaan bereiken. Zij zijn een ontzettend belangrijk klankbord. Wij kunnen de technologische oplossing aanreiken, maar wij kennen de doelgroep niet. Een problematiek als deze kan alleen maar opgelost worden als alle actoren elkaar vinden en gaan samenwerken.”

Ilse: “We moeten inderdaad volop inzetten op cocreatieprocessen, en altijd blijven denken vanuit de gebruiker. Een lokaal inclusiebeleid is essentieel om een structurele verandering teweeg te kunnen brengen. Ook het onderwijs moet betrokken worden. Daarnaast is het stimuleren van levenslang leren op de werkvloer ook hard nodig. Het digitale zit inmiddels in alle sectoren verweven, wat betekent dat werknemers ook over de nodige digitale competenties moeten beschikken.”

Wanneer is jouw idee geslaagd?

Ineke: “Wanneer er een geïntegreerd beleid is dat naar alle dimensies van digitalisering kijkt en alle actoren samenbrengt. Daar moet een platform voor komen waar beleid, bedrijfsleven en het middenveld elkaar vinden. De beste vooruitgang boek je als je ergens samen geïntegreerd aan werkt, in plaats van ieder op zijn eigen eilandje een oplossing laten zoeken die slechts een bepaalde dimensie oplost.”

Ilse: “En vooral verder gaan dan enkel praten. We moeten dingen kunnen testen, kunnen uitproberen en uitrollen. Iedereen heeft een deel van de puzzel in handen, en die moet samengelegd worden. Kennisdeling tussen het middenveld, academici en het bedrijfsleven zal een grote meerwaarde betekenen!”

____________________________________________________________________________________________________

Heb jij ook een concreet plan of sterke visie om onze maatschappij op een duurzame, gezonde of digitale manier te laten groeien? Deel jouw idee en kom in contact met potentiële partners die je hierbij kunnen ondersteunen.

Meer weten
over dit project?
Bezoek de website